Ik werk al jaren aan digitale producten. Websites. Platformen. Online merkidentiteiten. Het zijn producten die eigenlijk nooit af zijn. Wat we vandaag opleveren, verandert morgen weer mee met de organisatie, de gebruiker en de tijd. Er komt een nieuwe wens, een nieuw inzicht, een nieuwe richting.

Dat is de aard van digitaal. Altijd in ontwikkeling. Nooit klaar.

En soms verlang ik juist naar het tegenovergestelde.

Het meest tastbare ontwerp dat ik ooit heb gemaakt, is misschien wel het rijksmonumentenbordje. Dat wit-oranje schildje naast de deur van rijksmonumenten, dat we in 2014 in opdracht van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed ontwierpen.

Sinds de introductie is het niet veranderd.

Soms realiseer ik me dat dit ontwerp mij waarschijnlijk gaat overleven. Dat vind ik een vreemde, maar ook mooie gedachte. Natuurlijk breidde de wereld eromheen zich uit. Er kwamen nieuwe middelen en toepassingen. Maar het ontwerp zelf bleef staan. Het overleeft trends, meningen en directiewisselingen. Het is gewoon goed. En af. Er komt voorlopig niemand meer aan.

Daar zit iets geruststellends in.

Want wat ik het mooiste vind aan maken, is het proces ernaartoe. Het zwoegen, het testen, het ploeteren. Dingen maken die het nét niet zijn. Opnieuw beginnen. En dan opeens dat moment waarop je voelt: dit klopt.

Niets meer aan doen.

Dat moment ken ik ook bij digitaal werk. Natuurlijk. We leveren een website of platform op en dan is het goed. Het is af. Maar tijdelijk af. Klaar voor gebruik, voor nieuwe inzichten, voor doorontwikkeling, voor de volgende sprint.

Bij een zeefdruk, een foto of een bordje is dat anders. Daar bestaat nog zoiets als definitief.

Misschien mis ik daarom soms ook het ambacht van vroeger. De papiermap van Proost en Brandt. Een drukker die langskwam met inspiratiemateriaal onder zijn arm. Samen praten over bindwijzen, druktechnieken en papierkeuze. Aan de pers staan om de eerste drukgang te beoordelen.

En dan werd het gedrukt.

Klaar.

Geen update. Geen nieuwe release. Geen optimalisatieronde omdat uit de data blijkt dat het misschien toch nog iets beter kan.

Das war einmal.

Dat verlangen naar iets wat af mag zijn, herken ik ook bij andere makers. Mijn collega Jermaine vertelde me een tijd geleden dat hij minder wilde gaan werken. Niet omdat hij minder wilde doen. Integendeel. Hij wilde meer tijd om te maken.

Om zich vast te bijten in zijn zeefdrukken. Om te onderzoeken, te proberen, weg te gooien en opnieuw te beginnen. Net zolang tot het klopt. Zijn werk ontwikkelt zich natuurlijk verder. In een serie, een volgende druk, een nieuw idee. Maar ieder afzonderlijk werk kent een moment waarop hij zijn handtekening zet.

Vanaf dat moment blijft het zoals hij het heeft gemaakt.

Ik bewonder dat. En ik herken het verlangen.

Bij mij krijgt dat dit jaar een andere vorm. Ik begin aan een tweejarige vakopleiding fotografie. Naast mijn werk, in deeltijd.

De komende twee jaar wil ik leren kijken. Naar compositie, licht en moment. Ik wil de techniek zo goed leren beheersen dat ik er niet meer over hoef na te denken. Dat die in dienst komt te staan van wat ik wil laten zien.

Wat me aantrekt in fotografie is misschien juist het onomkeerbare ervan. Je drukt af en dat moment is geweest. Je kunt daarna selecteren, bewerken, uitsnijden en opnieuw kijken. Maar wat er voor je lens gebeurde, komt niet meer terug.

Dat heb je gevangen.

En ik kijk er enorm naar uit om daar weer slecht in te zijn.

Om opnieuw te beginnen. Te ontdekken. Te worstelen. Tegen muren op te lopen. Foto's te maken waarvan ik thuis denk: wat zag ik hier in hemelsnaam in? En dan weer verder.

Want misschien mis ik dat ook wel een beetje als je iets al heel lang doet. Niet het vakmanschap, maar juist de weg ernaartoe. De onzekerheid. Niet precies weten aan welke knop je moet draaien. Dat irritante gevoel dat je weet wat je wilt maken, maar nog niet goed genoeg bent om het te maken.

En dan doorgaan.

Tot er hopelijk af en toe een beeld tussen zit waarvan ik weet: dit is hem.

Misschien is dat uiteindelijk waar mijn verlangen naar af vandaan komt.

Niet uit nostalgie. Ik wil helemaal niet terug naar een wereld zonder digitale producten. Ik hou juist van het feit dat wat we maken kan groeien, veranderen en steeds beter kan worden.

Maar er zit ook iets moois in definitiviteit.

In het moment waarop je als maker besluit dat je niets meer hoeft toe te voegen. Dat je niet meer hoeft te optimaliseren. Dat er geen volgende versie komt. Dat je het werk loslaat, juist door te zeggen dat het klaar is.

Misschien zoek ik dat in fotografie.

Niet iets dat eeuwig meegaat. Ook een foto kan verdwijnen. Maar wel iets waaraan ik op een gegeven moment niets meer hoef toe te voegen.

Geen nieuwe versie.
Geen optimalisatie.
Geen volgende sprint.

Alleen dat ene beeld.

Gemaakt.
Bekeken.
Af.